Oppotten

Een poos geleden, ik het nog wel zelf meegemaakt, was het ongebruikelijk om in gezelschap over geld te praten. Tenzij je in een aandeelhoudersvergadering zat natuurlijk, of in een adviesafspraak bij de bank. Op feesten en partijen was het onderwerp taboe. Onder meer om de gesprekspartner, die het mogelijk minder breed had, niet in verlegenheid te brengen met koketterie over bezit.

Zou je vandaag de dag die ongesproken regel opnieuw invoeren heerst er ineens doodse stilte. De meeste gesprekken zullen gestaakt worden. Het lijkt wel of geld het enige onderwerp is. Een expliciet etaleren van eigen geld en eigendommen. Of redetwisten over voordeel, korting en besparen. De gretigheid waarmee mensen hun tekortkoming, hun verlies- en winstrekening, zo openlijk delen. Iedereen schijnt verstand van zaken te hebben, is bedrijfsrekenaar en economisch analist tegelijkertijd. Het lijkt wel of we het nergens anders meer over kunnen hebben. De moderne mens zit de godganse dag te kruidenieren, is uitsluitend bezig met boekhouden. Om zich vervolgens te beklagen dat ze geen tijd hebben. Terwijl ze elke dag 24 uur cadeau krijgen. Een jaar met vier seizoenen er bij. Helemaal voor niks. 

De echte crisis is volgens mij de geestelijke armoede. Dan denk ik weer aan de dichtregel van Lucebert. 'Alles van waarde is weerloos'. De dichter was geen econoom. Toch sprak hij een waar woord. 

Puur en eerlijk 2

Dacht ik zondag nog een volkomen irrelevant persoon (VIP) te zijn, een onbekende Nederlander. Een premium particulier voor hooguit een handjevol intimi. Iemand die niet het verschil maakt. Van nul en generlei waarde is. Onbetekenend. In professioneel, literair en sportief opzicht. Geen uitblinker. Goed beschouwd kan de wereld prima zonder mij. Nee, dit is geen afscheidsbrief. Nee, ik ben niet levensmoe. Het helpt af en toe om je eigen existeren te relativeren. 

Totdat ik gewag werd van mijn economische waarde.   

Zoetjesaan begin ik het te begrijpen. Nee, ik bedoel, ik begin het te accepteren. 'The economy, stupid'. En hoewel ik eerder betoogde dat integriteit inkomensafhankelijk is - of woorden van gelijke strekking - stel ik nu dat alle kleine beetjes helpen. Ook dat bescheiden beetje van mij. Als privé-persoon ben ik een particuliere business-partner. De MKB-er zie ik als Messias. Ondernemers zijn de nieuwe verlossers. Zo worden we allemaal een beter mens. 

Al dat doemdenken. Verbeter de wereld, begin bij de detaillist. Koop een betere wereld. Spaar niet, maar spendeer en consumeer. Beleg. Een onsje meer. De poort naar het paradijs op aarde begint bij de klein- en grootgrutters. Zo ploeter ik mij een weg richting pensioen. Dat er tegen die niet meer is. 

Ach, wie dan leeft, wie dan zorgt.

Puur en eerlijk

Er zijn mensen die geen inkopen meer doen bij Albert Heijn. Vanwege de bonus van Anders Moberg. Of vanwege bonussen van zijn opvolgers. Moberg was van 2003 tot 2007 voorzitter, president en CEO van Ahold. Het is niet aan mij om te beoordelen of een vast salaris van 1,5 miljoen euro en een bonus van maximaal 2,5 keer dat bedrag te veel is. Of te weinig. Moberg schaart zich inmiddels in een lange rij topmanagers die publiekelijk bekritiseerd worden vanwege hun honorarium. 

Dat mijn ronde buikje tegelijkertijd iemands anders portemonnee vult, is in goed Nederlands 'part of the deal'. Levensmiddelen inslaan moet wel leuk blijven. Eten moeten we toch. Er bestaan allerlei aanbevelingen om allerhande koopwaar aan te prijzen. 'Duurzaam, fairtrade, streekproduct, puur, eerlijk, groen, scharrel, vrije uitloop, fosfaatvrij of biologisch. 'Dat eet toch net even lekkerder', doet de marketing-afdeling mij geloven.    

Buitensporige rijkdom is en blijft een typisch Westers streekproduct dat nu ook in Azie opgeld doet. Het gaat mij boven de pet. Als het mij aan iets ontbreekt is het leiderschap. En bonussen. Mijn moraal is marktconform. Mijn moraal is gelijk aan mijn salaris. Net boven modaal. Mijn moraal is laag tot middelmatig, zeg maar. Zou het liever anders zien. Heb heel lang geprobeerd de schijn op te houden. Op grote voet geleefd, te grote broek aangetrokken. Vanaf nu ken ik m'n plaats, en zal me in mijn burgerlijke ballingsoord vrijwillig onttrekken aan het wel en wee van de boven-ons-geplaatsten. Zal elke zondagmorgen, afgezien van betaalde stroom en internetverbinding, 'kosteloos' Bach's Brandenburger concerten beluisteren via Spotify. De reclame neem ik op de koop toe. Rijkdom zit in kleine dingen.     

Gelukkig zijn de winkels op zondag open. Daar kan ik sacraal aansluiten bij de eredienst voor het grootkapitaal. Wat staat er vandaag op het menu? Een betere wereld. Mijn mondvoorraad is daarop aangepast. Moraal verzilver ik in de supermarkt. Met de aankoop van speciaal verpakte koolzuurhoudende frisdrank bijvoorbeeld, help ik het leefgebied van de ijsbeer te beschermen. Globalisering op z'n paasbest. Lang leve het Wereldnatuurfonds. Zoals Coca Cola mij in een advertentie leert: 'Celebrate good times'. 

Ondergrondse omzet

In de Volkskrant lees ik een vertaald artikel uit de The New York Times. Over ondergrondse restaurants in Barcelona. Ondergrondse restaurants zijn geen uitgaansgelegenheden bij een metrostation. Nee, het zijn restaurants met een zogenoemde zwarte boekhouding. In omgebouwde appartementen en lege bedrijfsruimten. Europese correspondent Dan Bilefsky spreekt van 'clandestiene economie'. 

De Spaanse overheid mist - naar schatting door economen - jaarlijks 37 miljard euro belastinginkomsten, zo lees ik. Economen denken al snel iets te missen. Winst, omzet, rendement. Hun wetenschap zit boordevol onderzoek naar gemis. Economie lijkt gestoeld op begeerte naar iets dat er niet is.  

Er schijnen in Spanje ondergrondse jazzclubs te bestaan naast ondergrondse kapsalons en flamenco-zalen. Door het predicaat 'ondergronds', klinkt zwarte economie welhaast spannend en heldhaftig. Als een daad van verzet. Na een oorlog schat men ondergrondse strijd tegen de bezetter pas op waarde. 

Wat eerst verzet heet, noemen anderen ineens terrorisme. Het voert te ver om economische misère oorlog te noemen. Toch strijden burgers al jaren tegen de fiscus. Echter, een belastingontduiker wordt in de regel geen verzetsheld.   

Ach, economie is economie. Zwart of wit. Mensen willen waar voor hun geld. En beknibbelen liever op de moraal. 

Triple-dip

'De Britse economie is in het laatste kwartaal van vorig jaar gekrompen. Groot-Brittannië is daarmee op weg naar een zogenaamde ‘triple-dip’ recessie. Dat blijkt uit zojuist vrijgegeven cijfers.' Dit lees ik op de internetsite van een dagblad. De krimp is erger dan analisten voorspelden. Wat een leed. 

Ook ik zit in een triple-dip. Ondanks de groei. Van mijn buikvet. Mijn overwicht krijgt vast en zeker een hoge rating. Ik consumeer tenminste. Wat de analisten ook moge analyseren. Economie is emotie, psychologie en oorlog. Economie is als het leven zelf. Zo nu en dan heb je een dalletje. Een dipje. Soms zit het mee, soms zit het tegen. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. En meer van die open deuren. 

Ach, we wachten op nieuwe cijfers. Groei, krimp. Heb er nog lang niet mijn buik van vol. Heerlijk, zo'n vette crisis. Ik doop ondertussen chips in de Triple-dip.

[Ja. Deze blogpost is met terugwerkende kracht gepubliceerd door middel van anti-dateren]