Zonder ster maar met allure

Rendez vous in Sans Etoile van 
wandelaar, winkelier en waarnemer 

In aanloop naar kaartje 18 (Vlissingen NS – Van Woelderenlaan) uit Deltapad, Lange Afstandwandelpadboekje 5-1, verbond ik diverse literatuur met elkaar. Allereerst de Wandelaar, het gedicht van Martinus Nijhoff wiens voormalige zomerhuisje in Valkenisse bijkans aan de route ligt, het gelijknamige pas verschenen boek van Adriaan van Dis, de romancyclus MoVo-tapes van A.F.Th. van der Heijden – MoVo staat voor moeilijke voeten – en tot slot De Vierde Man van ’t Reve waarin hij de havenstad van in Zuidwesten van het land beschrijft. Al wandelend zie ze op een goed moment vliegen. De gedachten, de spinsels. Maar in dit geval klopte het als een bus. De wandelaar Piet en ik, onderweg langs de Walcherse kust naar Vlissingen. Langs Nijhoff, via Van Dis en een zijstapje naar A.F.Th. met als einddoel ’t Reve. Op weg naar de schone kunsten dus. Op weg naar Sans Etoile aan de Nieuwendijk. 

Net zoals wandelen het door een voetreis verbinden is van A naar B en verder, wil ik continu verbinden, verbanden aanbrengen en blijven leggen. Ook als deze er niet per definitie zijn. Mijn leven moet ambigu zijn, de meerduidigheid is mijn tweede natuur. Het leven lijkt zo kaal wanneer alles uitsluitend is zoals het is. En er is meer. 

Er is Piet. De grote broer van mijn medeleerling Willem uit de tweede klas lagere school. Piet is mijn trouwe metgezel tijdens menig wandelavontuur. En ik zijn metgezel. Wandelen is een passie die we delen. Om precies te zijn het lopen van – niet van dat benauwde – lange afstanden. Sinds 1998 trekken we intensief met elkaar op. Tot groot wederzijds genoegen. Vanwege de min of meer gelijke tred, de gemeenschappelijke interesse’s, de passie voor kroegbezoek, het zoete leven. We houden van stappen en stappen. Honderduit blijven we praten, zelfs na jaren vriendschap. Piet vormt aangenaam gezelschap van een oudere jongere die soepel van geest blijft. De wandelaar en ik. Als een boek en een gedicht leest hij de wandeling. Hij wandelt wat’ie leest. En ik volg.

Er is Boudewijn Goudswaard met wie de wandelaar Piet en ik een rendez vous hadden. De kleine, broze man die still going strong z’n jongetje staat. Ondanks het rekenkundige verschil in levensjaren schuilt er een kwajongen in hem, een ondeugende, levenslustige kameraad. Hij is naast oud-journalist een veelzijdig mens die schrijft, dicht, tekent, schildert, gokt en vrolijk vrijt. Tegenwoordig is hij winkelier. Op internet. Boudewijn grossiert in historisch materiaal zoals postzegels, munten en ongevaarlijk krijgsspul.

Er is Willem de geëngageerde uitbater van zo’n beetje het enige journalisten- en kunstenaarscafé dat Zeeland rijk is. De man met de scheve bruine tanden, de driedagenbaard, het zwarte lange haar, een sliertige schelmenlijf. Het jongere broertje van Jacques Brel misschien? De witte sloof om hem allure te geven. Als kok, terwijl hij liever deelneemt aan de gesprekken van de gasten of zich ongevraagd mengt in een dispuut ergens aan een tafel. Graag spuit hij zijn ongezouten kritiek. Sans Etoile is Parijs aan de Schelde, Rotterdam van Walcheren met Keizer Willem op de troon als onverlicht despoot of als levenskunstenaar?

Onder invloed van de buitenlucht, de kadans nog in de benen, na 28,5 kilometer en 20.456 stappen de tijd kwijt door het doordeweekse dwalen, was het welletjes en tijd voor een glas bier. Aan de bar krijgen we er eentje getapt door Hans, oud-zeevaartschoolleerling, voormalig zeeman en heden ten dage werknemer van Willem.

Het werd hoogstand hijsen en hautain hangen.

Piet ontvouwde op de barkruk, Boudewijn is inmiddels gearriveerd en warm begroet, al vrij snel zijn snode plan om door alle drie een verslag van de avond te laten maken en dat aan elkaar te mailen.

Toen begon het, en barste het los. De woorden, de beelden, de flarden. Wat ga ik onthouden? Mijn God. Nu al schiet ik tekort in de beschrijving van mooie mensen en dito momenten op donderdagavond 1 februari 2007 in Sans Etoile te Vlissingen. Was ik maar een schilder. Of een beeldhouwer. Dan zette ik enkele acryl streken op canvas, kneedde iets in elkaar.

Op de blauwe muur achter de bar prijkt in witte verfletters: Vanaf de maan gezien zijn we allemaal even groot. Volgens Boudewijn is ‘allemaal’ onjuist en zou het ‘allen’ moeten zijn.

De muur aan de andere zijde toonde grote fotoportretten van markante mannengezichten uit India.

De beelden

de flarden

beelden van vrienden

flarden gesprekken

herinner de vrienden

in café aan de haven

bustes op de galerij

boven in de serre

Mussolini, Juliana, John Lennon

eindelijk buren

boven versteend verleden

onder lullen in het heden

ins blaue hinein

het gaat ergens over

en nergens naar toe

van hak op de tak

oorlog en vrede

lezen en schrijven

samen op de barkruk

samen door één deur

later aan tafel

met 2 x biefstuk Boudewijn

1 maal Chili Con Carne

veel bier en wijn er bij

Rijzen de pan uit

verhalen over reizen

mensch wat een lijden

blijf liever thuis

Wegen gaan scheiden

zo veel te halen, vele verhalen

waarderende  woorden

over en weer

‘Zeker! Volgende keer weer’

vooruit, nog eentje dan

bel even een taxi

waar blijft die nou?

O.K., one for the road

ik houd me groot

Wat rest zijn beelden

flarden gesprekken

Henri Miller, Hans Verhagen

Ik Jan Cremer, Karel Appel

sterren met allures 

Vrienden van vlees en bloed

in mijn hoofd prijken

hun bustes voorgoed

Gelukkig zijn ze van was

en in het heden te kneden

tot nog een avond in de kroeg

Wat volgt zijn nieuwe beelden

die gegrift staan als nooit tevoren

te verkneukelen vooruitzicht

dat mijn dagelijkse bestaan

aangenaam verlicht

Eerst nog het genieten

de dagen erna

hoe lang mag ik teren

op beelden en flarden

die fladderen in mijn hoofd

vol beelden en flarden

die fladderen, fladderen

tot de volgende keer

Stuw

Mijn gedachten zijn in het water gevallen. En de zorgen ook. Op de stuw bij Odijk. Waar de Langbroekerwetering afwatert naar de Kromme Rijn. De waterwegen komen samen om vervolgens gebroederlijk op te trekken. Stroomafwaarts. Oeverloos kan ik staren en kom tot bedaren. Hier wil ik mijn zielenrust tot de bodem bereiken. Het brein gaat zowaar weer even vloeiend bewegen. Alsof alles wat ik te verstouwen heb verdwijnt. Water krijgt me in bedwang met het gekunstelde, kabbelend geluid in de polder. Als een bergbeek in de lage landen op zo’n ruim tweeënhalve meter boven Normaal Amsterdams Peil. Deze positie is voor zolang het duurt een hydrografisch ijkpunt in mijn meanderende bestaan.
Het maaiveld is mij hoog genoeg.

Spookdorp

Minister Eberhard van der Laan, van Wonen, Wijken en Integratie is bang voor spookdorpen. Mij lijkt het juist zalig om een poosje in een spookdorp te bivakkeren. Geen burengerucht, nauwelijks verkeer en… de stilte om je heen. Eindelijk eens een plaats waar niets te doen is. Ver weg van de uit haar voegen barstende Randstad volop de schoonheid van verval genieten. In de verre omtrek geen windowdressing van spiegelglazen hoogbouw en opgepoetste voorgevels. Nee, puin op de stoep, verf die afbladdert, rotte kozijnen of manshoog gras in de voortuin. In de verte een verdwaalde trekker.
Vroeger moest je op spookdorpenjacht in Bretagne of Zuid-Europa. Nu kun je – fijne vakantie in eigen land – dicht bij huis een spookdorp bezoeken. Lege huizen, dichtgetimmerde winkels. Een handjevol bejaarden dat krom als een hoepel op een bankje naast de kerk wacht tot hun tijd is gekomen. De jeugd heeft hen allang verlaten. Het gerucht gaat dat hun gehucht wordt geruimd. Streekbussen rijden er met een boog omheen omdat geen mens in- of uitstapt. Holland en Utrecht zijn vrijwel onbereikbaar vanuit hier. De landkaart lijkt dit gat vergeten.
Huppel, Henxel, Oosterwijtwerd of Oterdum. Er wordt wat afgespookt. Zijne Excellentie Van der Laan ziet liever forenzen bumper aan bumper via de turborotonde een treurniswekkende nieuwbouwwijk verlaten. Dat is pas leefbaar in zijn visie.

Gezwam

Bestaat er zoiets als visueel kabaal? Dat je je ogen dicht wilt doen en van gekkigheid niet weet waar je kijken moet. Verkeersaanduidingen, reclameborden, abri's behangen met wervende boodschappen. Ze komen op je af als vliegende sneeuw. Knipperen helpt nauwelijks. Wrijven evenmin.
De openbare ruimte in Nederland is klein en iedereen wil zijn of haar zegje doen. Jan en alleman moet zonodig kunnen melden wat'ie wil. Het gewauwel op televisie verplaatst zich nu ook naar de straten en bermen. Als je naam maar valt, denkt de ondernemer die een bordje timmert. Nu snap ik de ontlezing steeds beter. Mensen zijn de mededelingen meer dan zat. Geen moment is er rust. De hele dag door bestookt met informatie. Vaak zijn het letters, in de toekomst staan er joekels van full HD schermen met onafgebroken bewegende beelden langs de kant van de weg. Op elke straathoek een LCD display, wat het ook zijn mag. Nog meer palen en straatmeubilair.
Taal noch teken wil ik vernemen. Ze kunnen van mij het dak op met de terreur van tekst en uitleg. Ik zie graag vooral ruimte in de openbare ruimte. Zolang iedereen iets kwijt wil, verliezen we de vrijheid uit het oog. Ongehinderd vooruit kijken is er nauwelijks meer bij. Ondertussen zitten we mooi opgescheept met een hoop gezwam in de ruimte.

Milieustraatfeest

In de milieustraat moet je zijn. Vooral op zaterdagmorgen. Als de klussers het op hun heupen krijgen. Auto’s rijden af en aan. De aanhangwagen volgeladen. Een opgeruimde goegemeente dumpt hun gesorteerde vuil bij wat soms verhullend aanbiedstation heet. Of brengdepot.
Mensen in alle soorten en maten ontdoen zich van zoveel verschillende spullen. Surfplanken, skistokken, matrassen, tuinaarde. Sporen van allerhande hobby’s zijn nauwelijks aan te slepen. Durft iemand te beweren: ‘Laat mij uw achterbak zien en ik zal zeggen wie u bent’?
In de rij om te mogen storten opent een man het raampje en vraagt de gemeentemedewerker naast de slagboom:
“Help jij even mee uitladen? Daar betaal ik toch belasting voor.”
Een vijftiger met twee emmers vol lege wijnflessen bij de glasbak herkent de man, verderop bij de puincontainer.
“He, buurman!”
Een plek voor bijzonder afval en bijzondere ontmoetingen. Het is maar goed dat ze er geen koffie schenken. Of een terras openen. Dan werd de milieustraat de gezelligste straat van het land. Aanloop genoeg.

Spuitbushalte

Bij de stopplaats ophouden lijkt me al geen pretje. Sta je daar met niemand bij je. Te wachten op een autobus. En wat je ziet is een flinke fallus. De spuitbus is wel al langsgekomen. Met roze verf werd een mannelijk geslachtsdeel aangebracht. Compleet met scrotum. De kleur zegt misschien iets over de afzender. Waar het hart van vol is…
Of is het een daad van verzet, een symbool, dat zijn betekenis nog gaat prijsgeven. Wie weet geeft de roede een stopteken. De pielemuis hoeft geen strippen te laten zien. In vol ornaat valt niets te verhullen. Stapt u maar in, jongeheer.
Ga zo maar door met het aanzwengelen van dubbelzinnigheden. Hoog tijd om de halte te kuisen want wie hier wacht op de bus, zo vind ik, staat toch een beetje voor lul.

Hobbelpaard

De burgerij neemt het defilé af. Sjokkend bewondert een mensenmassa de eindeloze uitstalling van bezit. De handelsgeest wordt door Koninginnedag extra opgewekt. Menigeen wil een slaatje slaan uit de geboortedag van een wijlen vorstin. Bij elke stuiver, of het laatste dubbeltje kan het een deal zijn. Of no deal. De Hollander toont zich de geboren salesmanager.
En dan het Ballengooien. Dat heet vermaak. Zou Juliana dit voor ogen hebben gehad? Haar verjaardagsfeestje een bric a brac.
‘Er valt wat te halen, mensen!’
Men sjokt voort, langs kleedjes bedekt met restanten inboedel. Er klinkt handjeklap, terwijl geldt: wat een gek er voor geeft. Het overschot wordt hier geëtaleerd als zeldzame koopwaar. Jip en Janneke-puzzels, vier eetkamerstoelen, cassettebandjes in originele verpakking, het houten hobbelpaard. Ze wachten op een tweede leven.
Wij wandelen eigenlijk langs onszelf en kijken schaamteloos in de spiegel. Al dragen we niet alle dagen tot oud roze verschoten oranje. Ik zie me lopen, heel gewoon, niets aan de hand. Verbeelding kent geen plaats. Dit is mijn volk, mijn vaderland en zal het nimmer ontstijgen. Het is zoals het is.

Driewerf

Op de dag die zó nadrukkelijk voor alle ingezetenen is kan ik moeilijk mijn draai vinden. Natuurlijk behoort elke dag toe aan iedereen maar op deze moet je dit publiekelijk laten blijken. Liefst op straat. Vandaag is vooral een rommelige dag die bol staat van het uitventen van de volksaard. Nederlanders verkopen niet hun moeder maar wel haar afgedankte spullen. Een lampenkap, lampetkan of kom, een laarzentrekker.
De route is allang uitgestippeld, langs de kraampjes, ik kan er niet om heen. Geen evenement zonder lawaai dus uit luidsprekers klinkt gelal of muziek schalt van heinde en verre. Heel het land laat van zich horen. De alarmfase voor de oranjekoorts wordt verhoogd naar het allerhoogste niveau.
Liever ga ik mijn eigen gang maar dan ben je een verrader. Dus neem ik er nog een. Driewerf hoera.

Klein

De bezorger van mijn ochtendblad is kennelijk met meivakantie. Voor de tweede dag achtereen maak ik een krantloze start. Ook al kan ik al het nieuws volgen op televisie, teletekst en internet mis ik toch het bladeren in papier.
Op het station laat ik Metro, Spits of De Pers links liggen. In de kolommen van de gratis titels weet ik heg noch steg. Eigenlijk voel ik me helemaal niet thuis in een nu.nl, maar dan in gedrukte vorm. De persberichten staan keurig op een rijtje dat wel, volop verlevendigd met advertenties. Meestal van bedrijven en producten die mij moeten missen in hun doelgroep.
De straten zijn leger dan normaal, snelwegen stromen door en ik vind zowaar een zitplaats in de Sprinter. Weten dat velen in Midden en Noord-Nederland vakantie vieren, ondanks dat ik onderweg ben naar kantoor, draagt bij aan mijn vakantiegevoel.
Zonder mijn ochtendblad zie ik met eigen ogen hoe de wereld er bij ligt. Die wordt veel kleiner maar dit is wel zo overzichtelijk.

Durfal

Dat de meivakantie begint in april is nog tot daaraantoe. Zonde dat de zon geen schijn van kans heeft het wolkendek te breken.
Door de Saab- suburbs van mijn Volvo-village fiets ik naar het station. Waar ze bij mij in de buurt goed in zijn, is het aanschaffen van stoere voertuigen uit Zweden. Tweedehands, en niet bij de dealer. Dat scheelt dan weer, denken ze.
De bomen druppelen na. Alle flora stikte van de dorst en geniet volop van de broodnodige bui.
Op het perron staat de familie Koningswens vol verwachting van wat deze vakantiedag in eigen land brengen moge. Uitgerekend vandaag, na de week uitbundige lente komt een durfal met zijn gebroken witte, linnen jasje voor de dag. Een vrolijke noot tussen de regenjassen. Hij daagt de weergoden uit en lijkt terrein te winnen. Zie ik daar een beetje blauw aan de hemel?

Boerenbedrog

In Leidsche Rijn wordt mij na omzwervingen door woonpark de Hoge Woerd ongevraagd de weg gewezen naar de plattelandswinkel. In geen velden of wegen is platteland te bekennen. Velden trouwens ook niet, wegen des te meer. Het enige streekproduct alhier schijnt baksteen te zijn. Nieuwsgierig naar welk platteland ze verder verkopen besluit ik een kijkje te nemen.
De winkel is helaas gesloten. Alle kavels ommeland zijn zo te zien allang verkocht. Het lijkt erop dat men in de winkel uitsluitend gebakken lucht verkoopt. Daar kunnen de bewoners, dolblij dat ze 'buiten' wonen, geen genoeg van krijgen.
Doe mij ook maar een onsje meer boerenbedrog.

Verloren

Een van de bijwerkingen van schaatskoorts is vergeetachtigheid. Handschoenen, sjaals, wanten en zelfs een gouden ring gingen van hand tot hand. Van verliezer tot vinder. Af te halen bij de Koek en Zopie-keet van de ijsclub.
Zelf verloor ik alleen mijn evenwicht. Als ik in een scheur kwam. Maar niet de lust tot schaatsen. Helaas verliest het ijs van de temperatuur.

En zopie

Tussen aanstormen en arriveren zoek ik telkens de juiste vorm voor mijn levenslange pelgrimage. Zo bind ik vandaag een paar lage noren aan. Dankzij Elies voor een prikkie gekocht op Marktplaats.
De eigenaar deed ze van de hand vanwege rugklachten. Toevallig heb ik voor de eerste keer in mijn leven last van mijn rug. Mensen geven alles door. Ook hun gebreken.

Oerhollandsch

IJs en weder dienende vermaken veel mensen zich op bevroren water. Tenminste, als de weersomstandigen meewerken. Het levert oerhollandsche plaatjes op. Rita Verdonk kan trots zijn. Dat brengt mij op de ultieme integratie: een moslima, getooid met burka pootje over op haar klapschaatsen door de binnenbocht van de lokale ijsclub.
Of is ijspret volgens de Koran verboden?

Buiten beeld

Enkele foto's die Bloothooi niet gehaald hebben.
Nu wel, op de valreep in 2008.

Dichtbij

Het kan in de Ardennen zijn. Of Schwarzwald. De Heuvels rond Beaune misschien?
Als je het wilt zien, biedt de directe omgeving doorkijkjes naar heel ver weg. Dan te bedenken dat dit uitzicht nog geen kwartier rijden van huis en haard ligt.

Wonderschoon

De taal van de takken, binnenrijm in het bos, geschampt door de ondergaande middagzon. Landschap als literatuur. Welhaast.
Bomen die ik laatst in het bos zag staan mogen vaker bejubeld worden. Ook andere dan naaldbomen. En vooral buiten kerstmis om.

Enkeltje republiek

Was de spoorlijn er ooit gekomen als er geen bewoond paleis had gestaan? En is het geen tijd dat er dan een station Wassenaar komt? Hoewel de bewoners uit deze plaats en zeker die van Villa Eikenhorst waarschijnlijk niet weten hoe een trein er van binnen uitziet.
Het geeft een station allure als er een koninklijke wachtkamer aanwezig is. Eenvoudige stervelingen gluren door de ramen en proberen een glimp op te vangen van..., ja van wat eigenlijk? Van een wachtruimte die wat fraaier is dan die voor Jan en Alleman.

Welkom

De goedheiligman brengt ook vertier voor de wat oudere kinderen. De bewoners van het verzorgingshuis waren in elk geval onder de pannen. Ze konden in de prijzen vallen.

Bladmanager

Iemand stuurt deze bladerenblowende ploeg aan. Degene helemaal rechts achter de boom is misschien de bladmanager. Gewapend met blazers ontdoet ‘zijn’ ploeg het dorpse wegennet van herfstachtige sporen. Natte, dorre bladerresten geven geen pas op straat. De stille getuigen van verval en afnemende levenskracht moeten met man en macht verwijderd worden.
Hulde aan de bladmanager, en zijn handjevol blowers.